TAKTYKA I
STRATEGIA DLA TENISISTÓW WYCZYNOWYCH
(wykorzystano materiały ITF Advanced Coaches Manual)
I.
Czynniki determinujące przebieg meczu
II.
Zasady dotyczące strategii i taktyki w grze pojedynczej
III.
Style gry: określenie i sposoby przeciwstawiania się
IV.
Rozwiązania taktyczne stosowane w 5 podstawowych
sytuacjach w grze
V.
Antycypacja
VI.
Gra procentowa dla tenisistów wyczynowych
VII.
Inne czynniki determinujące strategię w grze pojedynczej
VIII.
Taktyczna analiza meczu
IX.
Trening taktyczny
I.
CZYNNIKI DETERMINUJĄCE POZIOM MECZU
Trzy
podstawowe determinujące przebieg meczu to: ZAWODNIK,
PRZECIWNIK, ŚRODOWISKO
W każdym z
tych głównych czynników można wyróżnić kilka szczegółowych
elementów:
|
ZAWODNIK |
PRZECIWNIK |
ŚRODOWISKO |
|
·
poziom gry
·
taktyczne rozumienie gry
·
kompetencje techniczne
·
rozwój fizjologiczny
·
cechy mentalne
·
doświadczenie, styl gry, poziom wytrenowania
·
rywalizacja |
To
samo co u zawodnika, a ponadto:
·
Tor
lotu piłek: kierunek, wysokość, długość, prędkość,
rotacja
·
Dobór uderzeń: pozycja piłki, pozycja zawodnika,
intencje taktyczne
·
Silne i słabe strony w taktyce gry przeciwnika |
·
Nawierzchnia kortu:
-
wolne
-
średnie
-
szybkie
·
Warunki pogodowe:
-
wiatr
-
słońce
-
deszcz
-
wysokość n.p.m.
·
Inne czynniki środowiska:
-
kibice
-
sędziowie
-
czas
-
aspekty psychologiczne, itd. |
II.
ZASADY DOTYCZĄCE STRATEGII I TAKTYKI W GRZE POJEDYNCZEJ
Poniżej
zestawiono wybrane ważne zasady dotyczące strategii i taktyki w
grze pojedynczej:
·
Trzymać
piłkę w grze
·
Mieć plan
gry:
-
podstawową
strategię oraz różne taktyczne sposoby rozwiązywania sytuacji
-
alternatywną strategię (plan B) i taktyki, które zawodnik może
zastosować, gdy mu nie idzie/gra się nie układa
·
Stosować
swoje najlepsze uderzenie tak często, jak to możliwe
·
Wykorzystuj
swoje słabsze uderzenia aby zapobiegać atakowi rywala poprzez
zagrywanie głęboko, martwe piłki, itp.
·
Stosuj
inteligentny dobór uderzeń:
-
analizuj
sytuację
-
graj w
granicach swoich umiejętność i możliwości
·
Walcz
pozytywnie (kontrolowana agresywność)
·
Nie
zmieniaj decyzji w trakcie wykonywania uderzenia.
·
Walcz
przede wszystkim z piłką, a nie z przeciwnikiem!
·
Staraj się
przyjąć taki styl gry, który przede wszystkim eksponuje twoje
atuty, a dopiero potem testuje słabości rywala.
·
Naucz się
łączyć siłę i kontrolę w trakcie gry. Siła skraca rywalowi czas
na reakcję i jest niezbędna do zagrywania piłek kończących.
·
Stosuj
kombinacje uderzeń otwierające kort np. głęboki forhend po linii
i krótki forhend po crossie.
·
Staraj się
gonić swojego rywala zmieniając kierunek i długość, zagrywając w
otwartą część kortu lub contre pied (w to samo miejsce, które
rywal właśnie opuścił spodziewając się zagrania w druga stronę).
·
próbuj
analizować mecz podczas zmian stron kortu – zastanów się: grać
tak dalej czy zmienić taktykę.
·
Staraj się
wykorzystać każdą okazję, aby przejąć inicjatywę w trakcie
rozgrywania piłki.
III.
STYLE GRY: CHATAKTERYSTYKA ORAZ SPOSOBY PRZECIWSTAWIANIA
SIĘ
1.
OKREŚLENIE I RODZAJE STYLU GRY
W tenisie
zawodnicy wykazują tendencję do przyjmowania stylu gry opartego
na ich szczególnych zdolnościach technicznych, fizycznych,
taktycznych i psychicznych. W młodym wieku zaznacza się także
wpływ idoli na styl gry preferowany przez zawodnika. Poniżej
opisano główne style gry oraz ich cechy charakterystyczne:
i.
Mający „ciąg do siatki”/grający serwis – wolej:
zawodnicy ci mają bardzo dobrze opanowane kombinacje dwóch
uderzeń (serwisu i woleja oraz uderzenia atakującego i woleja)
oraz szybko przemieszczają się do przodu. Cechuje ich wysoki
procent celności 1-go serwisu. Starają się naciskać swoich
przeciwników zmuszając ich do obrony minięciami. Zazwyczaj są
bardziej skuteczni na nawierzchniach szybkich niż na wolnych.
ii.
Agresywnie grający z głębi kortu i dobrze returnujący:
Tego typu zawodnik gra blisko linii końcowej, często piłki
wnoszące się i dysponuje silnymi uderzeniami z głębi kortu.
Forhend jest z reguły jego silna bronią, stara się przejąć
inicjatywę w wymianie grając z głębi kortu często stosując, z
dobrym skutkiem, odwrotny forhend. Są bardzo skuteczni na
wszystkich typach nawierzchni a zwłaszcza na wolniejszych. Mają
dobre returny ale serwisy zazwyczaj nie są najmocniejsze.
iii.
Kontratakujący:
Są to zazwyczaj zawodnicy grający defensywnie z głębi kortu,
reagujący na poczynania przeciwnika. Z reguły pozwalają
przeciwnikowi dyktować warunki gry. Zawodnicy ci zwykle grają
nieco dalej za linią końcową niż gracze agresywni. Dysponują oni
regularnymi uderzeniami z głębi kortu przeplatanymi silnymi
topspinami granymi wysoko i głęboko. Są zazwyczaj bardzo dobrzy
kondycyjnie i silni psychicznie. Bardziej skuteczni są na
wolnych nawierzchniach niż na szybkich. Dostosowują swój styl
gry do przeciwnika i do nawierzchni kortu.
iv.
Wszechstronny:
Ci zawodnicy potrafią grać wszystkimi stylami ponieważ stosują
mieszankę siły i regularności. Są oni bardzo skuteczni na
wszystkich rodzajach nawierzchni.
Oczywiście
najbardziej godne polecenia jest dążenie do ukształtowania
wszechstronnego stylu gry. Aby to osiągnąć, trener i zawodnicy
powinni od wczesnych lat uwzględniać w zajęciach treningowych
pracę nad wszystkimi pięcioma podstawowymi sytuacjami w grze:
·
serwis
·
return
·
wymiana
piłek pomiędzy zawodnikami grającymi z głębi kortu
·
mijanie
·
uderzenie
piłki z dojściem do siatki i rozegraniem jej wolejem/smeczem
2.
JAK PRZECIWSTAWIAĆ SIĘ RÓŻNYM STYLOM GRY
W poniższej
tabeli opisano cechy charakterystyczne różnych stylów gry oraz
podano różne sposoby działań taktycznych, które można stosować w
grze z danego typu przeciwnikami.
|
STYL |
CHARAKTERYSTYKA |
JAK
SIĘ PRZECIWSTAWIĆ |
|
Mający ciąg do siatki/ grający serwis– wolej
(Edberg,
Navratilova) |
·
oczekuje wielu punktów „za darmo”
·
dąży do tego, aby rywal wpadł w kompleks returnu
·
gdy
dobrze serwują to czują się nie do pokonania
·
naciska przez cały czas
·
dąży do tego, aby rywal w pośpiechu starał się go mijać |
·
staraj się odegrać tyle returnów z pierwszego serwisu
ile się tylko da
·
atakuj drugi serwis rywala odgrywając go po linii
·
bądź cierpliwy, staraj się odegrać tyle returnów ile
możliwe pod nogi rywala
·
staraj się planować swoje zagrania tak, jak to normalnie
byś robił
·
zmuszaj rywala do zagrywania wielu wolejów i smeczów
·
staraj się wykorzystać każda okazję aby samemu
zaatakować do siatki
·
jeśli miniecie wydaje się trudne, odegraj niską,
opadającą piłkę przez środek i spróbuj minąć następnym
uderzeniem lub zagrać ofensywnego loba
·
atakuj wszystkie krótkie piłki swoim najlepszym
uderzeniem czy to po linii czy po crossie. |
|
Grający agresywnie z głębi kortu/ dobrze returnujący (Muster,
Seles) |
·
próbuje zmieść przeciwnika z kortu
·
dobrze biega
·
wcześnie „bierze” piłki
·
wprowadza u rywala obawę przed grą serwis-wolej
·
wprowadza u serwującego niepewność gdzie ma kierować
swój serwis. |
·
Wykorzystuj wysokość (np. loba) dla zyskania na czasie
·
Uderzaj jako pierwszy przyspieszenia/ potężne zagrania
·
Nie
daj się onieśmielić: bądź regularny i dużo biegaj
·
Staraj się aby zagrywane piłki miały odpowiednią długość
·
Zmniejszaj prędkość piłek: uderzaj slajsem
·
Nie
dawaj rywalowi okazji do zagrań kątowych
·
Serwuj więcej na ciało
·
Mieszaj grę serwis-wolej i zostawanie z tyłu
·
Nie
dopuszczaj do łatwego wygrywania gemów przy serwisie
rywala
·
Serwuj wyrzucające serwisy, zostań z tyłu żeby obiec i
zaatakować z forhendu
·
Serwuj czasami drugi serwis na mocniejszą stronę, aby
złapać rywala na obieganiu słabszego uderzenia |
|
Zawodnik kontratakujący
(Chang,
Sanchez) |
·
bardzo pewny/regularny w grze z głębi kortu
·
dobra wytrzymałość
·
bardzo cierpliwy i odporny/twardy
·
zwykle specjalista od kortów ziemnych |
·
bądź cierpliwy ale atakuj przy każdej nadarzającej się
sposobności
·
wcześnie uderzaj piłkę: przyspieszaj grę, graj pod
ostrzejszym kątem, uderzaj silnie, próbuj wywrzeć
wrażenie dominacji
·
uspokój grę i rozgrywając piłkę szukaj odpowiedniej
okazji do ataku
·
zwiększaj siłę i tempo wymian
·
sześć na dziesięć pierwszych serwisów serwuj na ¾ siły
·
co
druga akcję graj serwis-wolej, zwłaszcza przy przewadze
·
atakuj drugie serwisy po crossie np. graj slajsa i do
siatki przy krótkich i lekkich serwisach
·
atakuj krótkie piłki np. po linii na bekhend
·
atakuj głęboko na środek
·
zagrywaj woleje contre pied lub krótko |
|
Zawodnik wszechstronny/ grający różnorodnie
(Sampras,
Graf) |
·
nie
pozwala na uspokojenie gry czy „złapanie” właściwego
rytmu
·
brak wyraźnych słabych punktów |
·
graj swoją grę i czekaj na błędy
·
skoncentruj się na przebijaniu piłki na drugą stronę
kortu: bądź regularny i cierpliwy
·
ograniczaj możliwość kątowe
·
jeśli sam grasz podobnym stylem, to skoncentruj się
bardziej na grze procentowej (pewnej, łączącej się z
mniejszym ryzykiem) |
|
Specyficzne odmiany |
·
często atakuje w trakcie wymiany piłek z głębi kortu |
·
spokojnie oczekuj na jego ataki. Jeśli próbuje ataku
pośredniego to odgrywaj piłkę po linii |
|
·
bardzo wysoki |
·
graj woleja w środek i nieco „za plecy”
·
graj w nich, gdy są przy siatce: zmuszaj do pracy na
nogach |
|
·
bardzo szybki |
·
zagrywaj piłki „za plecy”, contre pied |
Poniższa
tabela zawiera przykładowe plany taktyczne gry przeciwko rywalom
prezentującym różne style gry:
|
PRZECIWKO: |
kontratakującemu |
Agresywnie grającemu z głębi kortu |
Grającemu wszechstronnie/ różnorodnie |
Grającemu serwis-wolej |
|
Jako zawodnik kontratakujący |
·
bądź cierpliwy
·
rób
mniej błędów
·
graj skróty i krótkie crossy
·
staraj się ściągnąć przeciwnika do siatki |
·
graj martwe piłki
·
stosuj mieszankę różnorodnych zagrań
·
próbuj ściągać rywala do siatki
·
zwalniaj tempo gry |
·
trzymaj długo piłkę
·
zmuszaj rywala do biegania
·
dąż
do wysokiego % celności 1-go serwisu
·
mieszaj minięcia dołem i loby |
·
połóż nacisk na precyzję returnów
·
mieszaj minięcia dołem i loby
·
dąż
do wysokiego % celności 1-go serwisu
|
|
Jako grający agresywnie z głębi kortu |
·
bądź cierpliwy
·
ganiaj swojego rywala
·
rób
mniej błędów
·
graj czasami defensywnie
·
mieszaj grę cierpliwą i atakującą |
·
graj wysokie piłki na słabszą stronę rywala
·
zmuszaj rywala do biegania
·
trzymaj długo piłkę |
·
trzymaj rywala w ruchu za linią końcową
·
bądź agresywny returnując 2-gi serwis
·
staraj się uzyskać wysoki % celności 1-go serwisu |
·
zagrania kieruj na słabszą stronę wolejową
·
mijaj zarówno górą jak i dołem
|
|
Jako zawodnik grający wszechstronnie – różnorodnie |
·
nie
spiesz się
·
zmuszaj rywala do biegania
·
graj wysokie piłki na słabszą stronę
·
dojdź raz po raz do siatki i zagraj woleja
·
atakuj we właściwym momencie |
·
stosuj mieszankę różnorodnych zagrań
·
zmieniaj siłę uderzeń
·
rób
wszystko aby odegrać te potężne bomby rywala
·
zmieniaj sposób i moment ataku |
·
naciskaj rywala
·
stosuj różnorodne uderzenia
·
ganiaj rywala po korcie
·
rób
wszystko aby odegrać w kort potężne bomby rywala |
·
dochodź pierwszy do siatki
·
returnuj na wznoszącą
·
mieszaj minięcia górą (loby) i dołem (passing- szoty)
·
przy I serwisie chodź do siatki a po II różnie
|
|
Jako grający serwis - wolej |
·
zmieniaj pola, w które celujesz serwisem, wolejem,
uderzeniami atakującymi
·
wystrzegaj się nadmiernej liczby niewymuszonych błędów |
·
zmieniaj siłę, rotację i pole celowania swoich uderzeń
·
wcześnie dochodź do siatki
·
dyktuj tempo gry |
·
graj serwis-wolej po pierwszym i drugim serwisie
zamiennie
·
stosuj różnorodne returny
·
dyktuj tempo gry |
·
dąż
do osiągnięcia wysokiego % celności 1-go serwisu
·
dochodź do siatki przy każdej nadarzającej się okazji
·
zmieniaj sposób returnowania |
IV.
ROZWIĄZANIA TAKTYCZNE STOSOWANE W 5 SYTUACJACH W GRZE
DEFINICJA I ZNACZENIE
W każdej z
pięciu podstawowych sytuacji występujących w grze zawodnik ma do
dyspozycji wiele wariantów taktycznych. Istotne jest aby
zawodnicy mieli świadomość różnorodnych możliwości taktycznych
oraz aby trener stworzył na treningach okazje do przećwiczenia
tych wariantów taktycznych. Oczywiście, aby prawidłowo stosować
wymienione poniżej rozwiązania taktyczne zawodnik musi
dysponować odpowiednimi narzędziami technicznymi. Może to
powodować konieczność dalszej pracy nad techniką przed
wprowadzeniem nowego wariantu taktycznego. Można wyróżnić wiele
podstawowych rozwiązań taktycznych dla pięciu głównych sytuacji
występujących podczas gry.
1.
SERWIS
|
Sytuacja |
Ogólne przemyślenia |
|
Ogólne wskazówki |
·
Stosuj serwis w taki sposób aby uzyskać przewagę/zdobyć
przewagę od początku wymiany.
·
Miej zaufanie do swojego serwisu.
·
Zmieniaj swoją pozycję przy serwowaniu i miejsce, w
które celujesz – spowoduj niepewność u rywala. |
|
Pierwszy serwis |
·
Uderzaj najczęściej na słabszą stronę przeciwnika.
·
Nie
zapominaj o możliwości zaserwowania na ciało rywala.
·
Nie
wal z całej siły, 70-80% siły maksymalnej zupełnie
wystarczy.
·
Bądź regularny, staraj się uzyskać 70% celności 1-go
serwisu.
·
Jeżeli decydujesz się na potężny serwis to idź po nim do
siatki i zagraj woleja.
·
Jeżeli serwis jest dosyć silny (ale nie wygrywający) i
wyrzucający i bardzo precyzyjny to zagraj następne
uderzenie odwrotnym forhendem (agresywnie).
·
Jeżeli serwis jest słaby (defensywny) to zostań z tyły
kortu i czekaj na return rywala. Spodziewaj się, że
skieruje on piłkę na twoją (naj)słabszą stronę.
|
|
Drugi serwis |
·
Bądź regularny: staraj się osiągnąć 100% celności 2-go
serwisu.
·
Bądź agresywny przy drugim serwisie.
·
Nie
zapominaj o możliwości serwowania na ciało przeciwnika.
·
Nie
serwuj bojaźliwie w siatkę. Serwuj agresywnie-już raczej
zagraj w aut niż w siatkę.
·
Zmieniaj rotację i siłę uderzenia.
·
Jeśli jest to udany (ofensywny) serwis to wejdź nieco w
kort lub pójdź za nim do siatki i zagraj woleja lub
obiegnij bekhend by zagrać forhend.
·
Jeśli jest to słaby (defensywny) drugi serwis to zostań
z tyłu kortu. Czekaj na return przeciwnika, który
prawdopodobnie będzie zagrany na twoją słabszą stronę. |
|
Kierunek, rotacja, itp. |
·
Stosuj różnorodne serwisy zmuszając rywala do ciągłego
odgadywania rodzaju serwisu.
·
Przy szczególnie ważnych piłkach serwuj na ciało.
·
W
grze przeciwko uderzającemu oburęcznie stosuj przy
ważnych piłkach serwis wyrzucający.
·
Stosuj rotację dopasowaną do nawierzchni kortu.
·
Serwuj wyrzucającego slajsa na zewnątrz lewego kara i do
wewnątrz prawego kara.
·
Serwuj płasko do wewnątrz na oba kara serwisowe.
·
Topspina serwuj do wewnątrz na lewe pole i na zewnątrz
na prawe pole.
·
Weź
pod uwagę to, że rywal jest leworęczny lub gra uderzenia
oburącz. |
|
Serwis i wolej |
·
Na
ziemi: jako zmiana rytmu gry i zaskoczenie przeciwnika.
·
Na
szybkich kortach: przy większości pierwszych serwisów,
aby zaatakować rywala.
·
Szybko rusz do siatki/rób naskok w momencie gdy rywal
uderza return.
·
Biegnij wzdłuż/blisko prawdopodobnej linii lotu
returnowanej piłki.
·
Serwuj do wewnątrz lub na ciało i możliwie głęboko (pod
linię serwisową).
·
Zmieniaj miejsce/punkt w które/y celujesz serwując.
·
Wykonując drugi serwis przy bardzo ważnym punkcie,
zastosowanie taktyki serwis-wolej może być bardzo
zaskakujące i dzięki temu skuteczne. |
|
Serwis i uderzenie z głębi kortu |
·
Po
serwisie zaatakuj forhendem.
·
Po
serwisie zajmuj pozycję nieco na lewo od środka kortu
(uwaga dotyczy praworęcznego). |
2.
RETURN
|
Sytuacja |
Ogólne przemyślenia |
|
Ogólne wskazówki |
·
Zmuś przeciwnika do gry – odegraj return w kort.
·
Próbuj odegrać return w określone miejsce na korcie np.
na słabszą stronę rywala.
·
Stosuj różnorodne returny (zmieniaj rytm).
·
Zmieniaj prędkość i rotację, jeżeli to możliwe.
·
Zmienia PW, gdy robi to serwujący.
·
Na
potężne serwisu odpowiadaj blokowanym returnem. Wcześnie
wyłapuj piłkę, uderzaj a nie pchaj. Pilnuj krótkiego
zamachu poprzez skręt bioder i barków.
·
Lekkie lub wysokie serwisy atakuj silnym returnem lub
taktyką „slajs i do siatki”.
·
Przy kątowych serwisach trzeba wykazać się antycypacją,
ruszyć się po skosie do piłki, pozostać w głębi kortu.
·
Jeżeli masz ryzykować błąd to raczej na długość niż w
siatkę.
·
Stosuj ofensywne returny – płasko lub topspinem i
defensywne – blokiem lub slajsem.
·
Staraj się przewidzieć i odczytać intencje serwującego
(obserwuj podrzut).
·
Poruszaj się do przodu – wejdź w serwis.
·
Przy serwisach kickiem wcześnie wejdź w kort. Obiegaj
bekhend aby uderzyć z góry forhendem, nawet wysoko
skaczące piłki. Return slajsem może stanowić dodatkową
broń. |
|
Return na pierwszy serwis |
·
Ważna jest regularność przy returnie z 1-go serwisu.
Graj z nastawieniem aby nie oddawać punktów „za darmo”.
·
Jeżeli rywal zostaje po serwisie w głębi kortu odegraj
return głęboko po linii lub kątowo lub bardzo wysoko na
bekhend. W zależności od rodzaju/jakości returnu dojdź
do siatki i zagraj woleja lub zostań z tyłu kortu. |
|
Return na drugi serwis |
·
Graj z nastawieniem, aby atakować drugi serwis przy
każdej nadarzającej się okazji.
·
Kontratakuj drugie serwisy grając return na wznoszącą na
wysokości barku- po to, aby odzyskać dominację/korzystną
pozycję na korcie.
·
Stosuj odwrotne crossy z forhendu lub odwrotny forhend
po linii.
·
Rzadko, ale jednak zagraj skróta, aby zaskoczyć rywala.
·
Przesuń się trochę do przodu lub w kierunku strony
bekhendowej aby lepiej przygotować atakujący return
forhendem (w momencie gdy rywal serwuje).
·
Jeżeli rywal idzie do siatki, zaatakuj z returnu
topspinem krótko po crossie lub długą piłką po linii. W
zależności od rodzaju returnu, sam dojdź do siatki lub
pozostań z tyłu kortu.
·
Jeśli przeciwnik zostaje w głębi kortu, zaatakuj z
returnu długą piłką po linii lub krótką po crossie i
albo dojdź do siatki albo zostań w głębi kortu.
|
|
Dobrze serwuje i ma dobrego woleja |
·
Return pod nogi i w środek (na ciało), aby zamknąć
możliwości kątowe. Zostań z tyłu kortu. Zastosuj
minięcie dwoma uderzeniami.
·
Return blokiem pod nogi po linii lub krótko po crossie.
Zostań z tyłu kortu.
·
Jeśli przeciwnik gra serwis-wolej, skup się na piłce i
postaraj się trafić kilka odważnych returnów, które
wprowadzą pewien niepokój w szeregi przeciwnika.
|
|
Dobrze serwuje i ma słabego woleja |
·
Staraj się zmusić rywala do zagrania woleja. Zostań w
głębi kortu i nastaw się na minięcie drugim uderzeniem. |
3.
OBAJ ZAWODNICY GRAJĄ Z GŁĘBI KORTU
|
Sytuacja |
Ogólne przemyślenia |
|
Wskazówki ogólne |
·
Wymuszaj na przeciwniku błędy poprzez: wyważoną
ofensywę, ustawianie się na lub blisko linii końcowej,
wchodzenie w kort i uderzanie z ¾ kortu tak często jak
się da.
·
Nie
oddawaj punktów „za darmo”.
·
Wykorzystuj cały kort.
·
Utrzymuj wysokie tempo gry.
·
Graj piłki pod linię końcową – to Twój przyjaciel.
·
Nie
daj się zepchnąć zbyt daleko za linię końcową.
·
Stosuj wymiany po crossie – zyskasz na czasie i na
kontroli uderzeń.
·
Stosuj kombinacje uderzeń np. długa po linii i krótka po
crossie.
·
Bądź regularny. Nie rób niewymuszonych błędów.
·
Jeżeli rywal mocno przyciska odgrywaj piłki wysoko i
głęboko.
·
Biegaj do piłek po przekątnej.
·
Atakuj uderzeniami płaskimi i topspinami.
·
Zmieniaj rytm wymian.
·
Jeżeli rywal mocno cię przyciska, stawiaj raczej na
kontrolę niż na siłę uderzenia.
·
Zmieniaj tempo wprowadzając wolniejsze piłki ale wyższe
i odpowiednio długie a zaraz potem zagrania kątowe lub
szybkie. |
|
Uderzenia z tyłu kortu |
·
Stosuj forhend na powierzchni ¾ kortu aby atakować i jak
najczęściej przy returnie.
·
Grając wymianę z głębi kortu zagrywaj bekhend po
crossie, natomiast próbując skończyć lub zaatakować z
dojściem do siatki graj po linii.
·
Unikaj grania skrótów, jeżeli jesteś zdenerwowany. |
|
Sytuacja ofensywna |
·
Zastosuj swoje najlepsze uderzenie, spróbuj zmusić
przeciwnika do biegania lub skończyć piłkę.
·
Jako niespodziankę/zaskoczenie zagraj skróta i dojdź po
nim do siatki. |
|
Sytuacja neutralna |
·
Graj wysokie/głębokie uderzenia po crossie. Zmuszaj
rywala do biegania.
·
Jeżeli przeciwnik zagra stosunkowo lekko na bekhend,
obiegnij i uderz atakujący forhend. |
|
Sytuacja defensywna |
·
Odegraj uderzenie „uwalniające” aby zneutralizować
przewagę rywala/od presji rywala.
·
Uderzaj wysoko, głęboko i po crossie.
·
Biegaj nawet do najtrudniejszych piłek, także do tych,
które wydają się już przegrane.
·
Poruszaj się po przekątnej o prosto do piłki.
|
|
Przeciwnika gra kątowo |
·
Graj w środek kortu.
·
Nie
otwieraj możliwości kątowych rywalowi.
·
Jeżeli przeciwnik zagrywa krótkiego crossa: uderz po
linii starając się skończyć piłkę.
·
Czasami możesz podjąć ryzyko i zagrać samemu krótkiego
crossa, zwłaszcza jeżeli rywal znajduje się za linią
końcową po drugiej stronie kortu. |
|
Rywal ma jedno uderzenie wyraźnie lepsze |
·
W
wymianie kieruj uderzenia na słabszą stronę, natomiast
uderzenia wygrywające na mocniejszą stronę.
·
Uderzaj silnie na silną stronę, aby otworzyć sobie jego
słabszą stronę. |
|
Przeciwnik słabo biega |
·
Staraj się zagrać contre pied przy użyciu kombinacji
uderzeń z głębi kortu, skrótów, lobów, itp.
·
Jeżeli przeciwnik uderza po linii będąc w biegu lub
wyrzucony za kort, to możesz odegrać krótko po crossie.
|
|
Rywal jest zawodnikiem dobrze grającym z tyły kortu |
·
Ściągaj przeciwnika do siatki.
·
Graj serwis-wolej.
·
Bądź cierpliwy.
·
Ściągaj ich do siatki krótkimi, wyrzucanymi slajsami po
crossie.
·
Nie
przesadzaj ze skrótami. |
|
Rywal jest wszechstronny-umie wszystko |
·
Trzymaj piłkę, bądź regularny z głębi kortu.
·
Nie
rób niewymuszonych błędów. |
|
Rywal stosuje ekstremalny(e) uchwyt(y) |
·
Graj w taki sposób, aby piłki odbijały się jak najwyżej
(np. slajsa krótko po crossie).
·
Zmuszaj przeciwnika do częstej zmiany uchwytu.
|
|
Rywal stale biega do siatki |
·
Graj głęboko (długo) i crossami.
·
Trzymaj rywala w głębi kortu. |
4.
ATAKOWANIE I GRA PRZY SIATCE
|
Sytuacja |
Ogólne przemyślenia |
|
Wskazówki ogólne |
·
Niepokój rywala groźbą zastosowania ataku z opóźnieniem
(„straszenie”).
·
Grając na półkorcie dominuj i wywieraj presję
wykorzystując do tego siłę, dokładność i uderzenia na
wznoszącą.
·
Dochodź do siatki w taki sposób, aby zaskoczyć rywala.
·
Staraj się dochodzić do siatki po zastosowaniu swojego
najlepszego uderzenia.
·
Atakując z dojściem do siatki kieruj piłkę na słabszą
stronę rywala.
·
Zagrania głębokie i niskie oraz wysokie i wysoko
skaczące topspiny na bekhend (agresywny półlob) są
bardzo skuteczne jako uderzenia umożliwiające dojście do
siatki.
·
Atak po linii jest bezpieczniejszy, natomiast atak po
crossie bardziej zmusza rywala do biegania.
·
Zanim zagrasz woleja zrób naskok w momencie, gdy rywal
uderza mijankę.
·
Nie
przesadzaj ze skrótami i z wolejami. Stosuj je po to,
aby ściągnąć przeciwnika do siatki lub jako
zaskoczenie/zmiana rytmu.
·
Poruszaj się za torem lotu piłki: po uderzenie
atakującym zbliż się do siatki aby zagrać woleja.
·
Staraj się grać nie więcej niż 3 uderzenia będąc przy
siatce-skończ piłkę.
·
Poruszaj się do woleja po przekątnej i w równowadze.
Bądź czujny, staraj się odczytać intencje rywala.
·
Woleje z połowy kortu należy grać głęboko i nisko,
woleje grane blisko siatki powinny być uderzane pod
ostrym kątem, krótko i silnie.
·
Zawsze licz się z możliwością zagrania przez rywala
loba. |
|
Gra
na półkorcie/ ¾ kortu (jak działać?) |
·
Woleje: nie graj więcej niż 3 woleje z rzędu, (s)kończ
woleja w odkrytą część kortu.
·
Smecz: zawsze kieruj piłkę na słabszą stronę rywala.
·
Dojście do siatki: uderzenie pozwalające dojść do siatki
zagraj po linii, a woleja skieruj w otwartą część kortu.
·
Nie
atakuj crossem chyba, że rywal biegnie do przeciwnego
narożnika i chcesz zaskoczyć go zagraniem za jego plecy.
·
Po
zagraniu wysokiej piłki możesz odczekać na reakcję
przeciwnika i w momencie, w którym uderza, pójść do
siatki kryjąc ew. mijankę po linii.
·
Jeśli lobujesz rywala a on nie gra smecza, to ty dojdź
do siatki, ale uważaj na ew. mijankę lub loba.
·
Jeśli grasz skróta, do którego rywal ledwo, ledwo
dochodzi: aby ograniczyć mu możliwość dogrania piłki,
pójdź do siatki. |
|
Gra
na półkorcie/ ¾ kortu (jak reagować?) |
·
Jeżeli pojawia się krótka piłka atakuj swoim
(naj)lepszym uderzeniem na słabszą stronę rywala.
·
Jeżeli będąc na półkorcie masz łatwą, wysoką piłkę:
uderz ofensywnego woleja, zasmeczuj lub zagraj woleja
drive’a.
·
Jeżeli będąc na półkorcie masz piłkę na wysokości talii:
uderz głębokiego woleja i dojdź bliżej do siatki.
·
Jeżeli będąc na półkorcie masz niską piłkę pod nogi:
zagraj półwoleja lub niskiego woleja głęboko po linii,
bądź też pozwól piłce odskoczyć i uderz ją forhendem lub
bekhendem po koźle. |
|
Gra
przy siatce (jak działać?) |
·
Jeśli piłka jest na wysokości talii: wykorzystaj swoje
najpewniejsze uderzenie i skieruj je w otwartą część
kortu.
·
Jeśli piłka jest niska i blisko siatki uderz niskiego
woleja głęboko na środek lub stop woleja po crossie.
·
Bądź przygotowany na passing-szota lub loba przeciwnika.
·
Jeśli piłka jest wysoka i wolna: uderz wysokim wolejem
lub smeczem w otwarty kort.
·
Jeśli piłka jest bardzo wysoka ale spada na półkortu:
zasmeczuj z powietrza w otwartą część kortu.
·
Jeśli piłka jest bardzo wysoka i głęboka to zasmeczuj po
koźle w środek kortu i dojdź do siatki na woleja. |
|
Gra
przy siatce (jak reagować?) |
·
Jeśli przeciwnik dochodzi do twojego woleja lub smecza –
dojdź bliżej siatki, aby zakończyć punkt.
·
Jeśli odegrasz łatwą dla rywala piłkę na pół/ ¾ kortu:
nie cofaj się – wybierz jedną stronę i spróbuj przeciąć
tor lotu passing-szota.
·
Jeżeli passing-szot jest bardzo trudny do odbioru:
zastosuj stop woleja, nie cofaj się, idź do piłki po
skosie.
·
Jeżeli mijanka jest po crossie: nie pchaj woleja po
linii, odegraj po crossie pod ostrym kątem.
·
Jeżeli mijanka jest po linii: nigdy nie odgrywaj
crossem, jeśli nie widzisz możliwości skończenia piłki.
·
Jeżeli jesteś zmuszony do odegrania piłki półwolejem:
pilnuj, aby uderzyć piłkę przed sobą.
·
Jeżeli rywal dobrze mija: stosuj zmienne/różnorodne
ataki, nieco częściej dla odmiany zostawaj z tyłu.
·
Przeciwnik nie wie, jak ma ciebie minąć: biegaj do
siatki za każdym razem.
·
Nie
nastawiaj się zbyt wcześnie na loba: obserwuj i czekaj
na otwarcie rakiety przez rywala. |
5.
GRA W OBECNOŚCI PRZECIWNIKA PRZY SIATCE
|
Sytuacja |
Ogólne przemyślenia |
|
Ogólne wskazówki |
·
Należy zmusić będącego przy siatce, aby „zasłużył”/
„zapracował” sobie na punkt.
·
Wszystkie minięcia powinny być grane nisko nad siatką.
·
Zaleca się stosowanie przy mijaniu swojego najlepszego
uderzenia.
·
Nie
ryzykuj niepotrzebnie. Lepiej zmusić przeciwnika do
zagrania woleja niż walnąć passing-szota w siatkę (już
raczej za długą piłkę niż w siatkę).
·
Minięcie crossowe powinno być zagrane krótko i pod
ostrym kątem.
·
Minięcie po linii powinno być uderzone silnie i głęboko.
·
W
trudnej sytuacji zmuś rywala do zagrania woleja (np.
grając nisko przez środek) poczym miń go następnym
uderzeniem (minięcie na 2 razy).
·
Loby należy zawsze uderzać wysoko i głęboko, biorąc pod
uwagę wiatr.
·
Loby mogą otworzyć kort dla minięcia następnym
uderzeniem. |
|
Uderzenia z głębi kortu mające na celu minięcie rywala |
·
Precyzyjne i maskowane minięcia.
·
Atakujące loby topspinowe z obu stron. |
|
Bardzo dobry atak a przeciwnik jest zawodnikiem dobrze
grającym woleja |
·
Zastosuj raz po raz wysokiego i głębokiego loba
topspinowego.
·
Zmuś przeciwnika do zagrania woleja (żeby zobaczyć czy
nie popsuje woleja). Żadnych punktów za darmo!
|
|
Bardzo dobry atak a przeciwnik nie jest zawodnikiem
dobrze grającym woleja |
·
Zagraj mijankę i zmuś rywala do odegrania woleja (żeby
zobaczyć czy go popsuje).
·
Zagraj kończącą mijankę.
|
|
Bardzo łatwy (kiepski) atak |
·
Zagraj kończącą mijankę lub loba. |
V.
ANTYCYPACJA
1.
DEFINICJA I ZNACZENIE
Antycypacja
oznacza przewidywanie przyszłej pozycji piłki zanim jeszcze
rywal ją uderzy i wykorzystanie tej informacji do adekwatnej
reakcji. Zawodnicy na najwyższym światowym poziomie w dużej
mierze polegają na antycypacji. Statystyki wysokiej klasy meczów
pokazują, że:
·
Aby
przelecieć z jednej strony kortu na druga piłka potrzebuje
przeciętnie 0,4 sekundy.
·
Zawodnik
potrzebuje od 0,3 do 0,5 sek. na wykonanie ruchu do piłki z
pozycji wyjściowej.
Dlatego też
wielokrotnie, aby zdążyć ustawić się do piłki, zawodnik musi
antycypować uderzenie zanim ono nastąpi.
Istnieją
dwa rodzaje antycypacji:
·
Antycypacja
całkowita: przewidywanie co przeciwnik zrobi w danej sytuacji.
·
Antycypacja
częściowa: przewidywanie czego przeciwnik nie zrobi.
Antycypacja
częściowa jest bardzo użyteczna, ponieważ redukując liczbę
możliwych wariantów, zawodnik może szybciej reagować na piłkę.
2.
RODZAJE I CECHY CHARAKTERYSTYCZNE ANTYCYPACJI
Można
wyróżnić różne rodzaje antycypacji:
|
RODZAJ |
CHARAKERYSTYKA |
|
Antycypacja śledząca lub percepcyjna |
Odnosi się ona do śledzenia toru lotu piłki po jej
uderzeniu przez przeciwnika. Jest to umiejętność
przewidzenia zachowania piłki przed i po koźle,
odczytania prędkości, wysokości, kierunku i rotacji
nadlatującej piłki. Ważne jest by przy tym uwzględniać
otoczenie, wiatr, nawierzchnię kortu, itp. Ten rodzaj
antycypacji odgrywa rolę po uderzeniu piłki przez
przeciwnika. |
|
Antycypacja sytuacyjno-taktyczna |
Nawykowe reakcje, tendencje taktyczne i schematy gry
stosowane przez zawodników w określonych sytuacjach
taktycznych oznaczają, że można przewidzieć co
przeciwnik zrobi (całkowita) lub czego nie zrobi
(częściowa). Obserwacja przeciwników pomaga wyszukać ich
ulubione zagrywki. |
|
Antycypacja sytuacyjno-geometryczna |
Odczytywanie intencji przeciwnika wynikających z jego
ustawienia na korcie. Wymaga to antycypacji
percepcyjnej, sytuacyjnej, taktycznej i technicznej oraz
wiedzy o procentowej skuteczności zagrań w odniesieniu
do stref i kątów na korcie. Ten rodzaj antycypacji ma
wpływ na ustawianie się na korcie (tzw. krycie kortu) –
na osi poprzecznej: pozycja na dwusiecznej kąta
możliwych zagrań rywala i na osi podłużnej: zbliżanie
się do siatki w celu zagrania woleja – oraz praca nóg
(naskok, pierwszy krok, bieg, powrót do pozycji
wyjściowej). Jest to ciągły proces spostrzegania –
podejmowania decyzji – wykonania – oceny i zależy w
dużej mierze od doświadczenia zawodnika. Tego rodzaju
antycypacja występuje zazwyczaj przed trafieniem piłki
przez rywala. |
|
Antycypacja techniczna |
Przewidywanie co przeciwnik zrobi (całkowita) i czego
nie zrobi (częściowa) na podstawie obserwacji elementów
techniki: równowagi, uchwytów, zamachu rakietą,
ustawienia lub ruchów ciała, pracy nóg, podrzutu piłki,
rodzaju uderzenia, itp. Ten rodzaj antycypacji ma
miejsce zwykle przed trafieniem piłki przez rywala.
|
·
Antycypacja
opiera się na:
-
Znajomości
nawyków przeciwnika: różni przeciwnicy mogą mieć różne nawyki.
-
Znajomości
reakcji w typowych sytuacjach.
-
Znajomości
możliwych alternatyw, rozwiązań i wariantów
-
3.
JAK DOSKONALIĆ ANTYCYPACJĘ
·
Dla
początkujących i średnio zaawansowanych korzystne jest
stosowanie haseł wywoławczych w celu szybkiej identyfikacji
nadlatującej piłki: rotacja (topspin, slajs), prędkość (szybka,
średnia, wolna), wysokość (wysoka, średnia, niska), kierunek
(lewo, prawo), długość (długa, średnia, krótka).
·
Zawodnik
może stworzyć sobie bank informacji na podstawie obserwacji gry
przeciwnika w innych meczach (notatki), podczas treningów,
podczas rozgrzewki i w trakcie trwania meczu.
·
Badania
wykazały, że są dwa sposoby obserwacji piłki w zależności od
poziomu gry zawodnika. Początkujący gracze obserwują piłkę w
najwyższym punkcie jej lotu, podczas gdy zaawansowani tenisiści
patrzą na piłkę w pierwszej fazie jej lotu.
·
Doskonalenie partycypacji można osiągnąć poprzez: specyficzny
trening antycypacji, zwiększenie liczby i różnorodności gier na
punkty, wdrożenie stylu pracy trenerskiej opartego na technikach
rozwiązywania problemów i efektywnego zadawania pytań,
modelowanie ćwiczeń na podobieństwo sytuacji meczowych.
·
Istotną
sprawa jest, aby zawodnik opanował pewne sposoby „czytania gry”
oparte na:
·
Pomagaj
zawodnikom myśleć na korcie i rozwinąć praktyczne konsekwencje z
ich własnych analiz.
·
Istotne
jest także, aby wziąć pod uwagę wpływ presji psychicznej, która
pojawia się w trakcie rozgrywania meczu, na spostrzeganie i
zdolność do antycypacji u zawodników. Tenisiści często silnie
ulegają emocjom a wtedy zapominają o uważnym obserwowaniu i
gorzej antycypują.
·
Stosuj
kombinacje ćwiczeń schematycznych doskonalących regularność i
realistycznych sytuacji meczowych.
·
Ćwiczenie z
kosza. Nagrywając zawodnikowi stojącemu przy siatce trener
wykonuje różne rodzaje uderzeń. Po około 20 uderzeniach zawodnik
ma powiedzieć jakie istotne elementy sygnalizują sposób nagrania
piłki.
·
Ćwiczenie z
kosza. Stojąc przy siatce trener nagrywa różnorodne piłki
zawodnikowi ustawionemu na linii końcowej. Po każdym nagraniu
trener przemieszcza się do prawego lub do lewego pola
serwisowego. Zadaniem zawodnika jest wykonanie uderzenia w
przeciwnym kierunku.
·
Ćwiczenie z
kosza. Podobne jak pierwsze z ww., z tym że trener serwuje 10
piłek na forhend i 10 piłek na bekhend. Po tych 20 uderzeniach
zawodnik ma powiedzieć jakie istotne elementy sygnalizują
kierunek serwisu.
VI.
TENIS PROCENTOWY DLA ZAWODNIKÓW WYCZYNOWYCH
1.
PODSTAWY GRY PROCENTOWEJ
Podstawowym
celem gry procentowej jest zminimalizowanie liczby
niewymuszonych błędów. Trzy główne cechy charakteryzujące grę
procentową to:
·
Regularność/pewność: trzymanie piłki w grze, trafianie 1-go
serwisu, returnu, 1-go woleja.
·
Agresywność/ofensywna mentalność: stosowanie kiedy tylko się da
najsilniejszego i najpewniejszego uderzenia.
·
Dokładność/kontrola: uderzanie piłek w określone pola na korcie.
2.
TAKTYCZNE ASPEKTY GRY PROCENTOWEJ
|
Aspekt |
Gra
procentowa |
|
Styl gry |
·
Oznacza grę agresywną ale regularną/pewną.
·
Nie
ma to być ani cykanie/pchanie, ani też ciągłe dążenie do
skończenia pierwszym lub drugim uderzeniem. |
|
Błędy |
·
Atakować przy jak najmniejszej liczbie niewymuszonych
błędów. U czołowych zawodników na każdego winnera
przypada od 1,5 do 2,5 błędu.
·
Styl gry prowokujący przeciwnika do popełniania
wymuszonych błędów a ograniczający własne niewymuszone
błędy do minimum. |
|
Geometria kortu |
·
Krycie kortu zgodnie z teorią kątów.
·
Wykorzystywanie teorii 3 stref kortu.
·
Agresywna praca nóg/ustawienie się.
·
Grać crossami wymianę, atakować po linii. Aby zwiększyć
bezpieczeństwo należy odgrywać ją z powrotem w to
miejsce, z którego nadlatuje. |
|
Charakterystyczne cechy lotu piłki |
·
Zawodnik powinien próbować grać długie i mocne piłki.
·
Nie
stosować ryzykownych uderzeń i nie szukać linii.
·
Więcej topspina i crossów, bez skrótów i ataków do
siatki na krótsze piłki. |
|
Serwis |
·
Serwować na 70-80% siły maksymalnej zamiast dążenia do
asa za wszelka cenę.
·
Wysoki % celności 1-go serwisu. |
|
Gra
z głębi kortu |
·
Grać wysoko nad siatką sterując topspiny.
·
Trzymać długą piłkę/grac długą piłkę.
·
Aby
zyskać na czasie odgrywaj crossem. |
|
Gra
w korcie i uderzenia atakujące |
·
Atakujące uderzenia z dojściem do siatki zamiast dążenia
do skończenia za wszelką cenę.
·
Dostosować uderzenie do wysokości nadlatującej piłki.
·
Niskie piłki odgrywać głęboko, nisko – zastosować
uderzenie przygotowawcze. |
|
Gra
przy siatce |
·
Niskie piłki odgrywać głęboko – stosować uderzenie
przygotowawcze.
·
Wysokie piłki uderzać mocno, ale w sposób kontrolowany –
próbując skończyć.
·
Przy silnych zagraniach rywala wykorzystać jego siłę do
własnego uderzenia. |
VII.
INNE CZYNNIKI DETERMINUJĄCE STRATEGIĘ W GRZE POJEDYNCZEJ
1.
PRZEBIEG MECZU I SZALA ZWYCIĘSTWA
W każdym
meczu tenisowym występują pewne punkty zwrotne i rozdroża.
Przechylenie się szali zwycięstwa to taki rozwój wydarzeń
meczowych, który charakteryzuje się uzyskaniem dominacji przez
jednego z graczy. Jest to kluczowy czynnik decydujący o wyniku
wielu meczów tenisowych.
Dobrzy
zawodnicy potrafią kontrolować szalę, gdy przechyla się ona na
ich niekorzyść i wykorzystać sprzyjający dla nich przebieg
meczu. Badania wykazały, że wygrywanie serii punktów pomaga
przeważyć szalę zwycięstwa na swoją korzyść i że zawodnik, który
zanotuje na swoim koncie więcej serii 3 i więcej piłek wygranych
z rzędu – wygrywa.
Trenerzy
mogą pomóc swoim zawodnikom wyrabiając na treningach nawyk
dążenia do trwałej dominacji w meczu. Służyć temu będą gry
sparingowe, w których „wygranie 3 piłek pod rząd” daje gema, „6
piłek pod rząd” daje seta a „9 piłek pod rząd” daje zwycięstwo w
całym meczu.
Każdy punkt
jest ważny jednak niektóre punkty mają większy wpływ na dalszy
przebieg meczu (uzyskanie dominacji, wiary w siebie) niż inne.
Czasami znaczenie danego punktu można docenić dopiero po jego
rozegraniu (np. dany punkt staje się ważny jedynie ze względu na
reakcję jednego z graczy na jego rozstrzygnięcie). Idealna
byłaby sytuacja, w której zawodnik rozgrywa każdy punkt z tą
samą starannością i zaangażowaniem i nie przywiązuje nadmiernej
uwagi do przegrania tego czy innego punktu.
2.
WARUNKI ZEWNĘTRZNE
Rodzaj
nawierzchni: cechy charakterystyczne oraz wybrane aspekty gry na
różnego typu nawierzchniach.
|
ASPEKT |
WOLNA (ziemia) |
ŚREDNIA (hala, cement) |
SZYBKA (trawa) |
|
Cechy nawierzchni |
·
Bardziej chropowata nawierzchnia
·
Większe tarcie przy kontakcie z piłką. Piłka odbija się
wyżej i wolniej.
·
Nawierzchnia ceglana. |
·
Bardziej gładka nawierzchnia.
·
Mniejsze tarcie przy kontakcie z piłką.
·
Średnio wysoki i szybszy odskok piłki.
·
Malowane nawierzchnie na kortach otwartych.
·
Nawierzchnie syntetyczne i halowe. |
·
Bardzo gładka nawierzchnia.
·
Niewielkie tarcie przy kontakcie z piłką.
·
Niski i szybki odskok piłki.
·
Trawa i syntetyczne korty halowe. |
|
Szybkość odskoku |
·
Wolny, zależny od rodzaju nawierzchni. |
·
Raczej szybki, zależny od współczynnika tarcia. |
·
Szybki, zależny od rodzaju i długości trawy oraz
twardości podłoża. |
|
Odskok piłki |
·
Stosunkowo wysoki i wolny. |
·
Szybszy i średnio wysoki odskok piłki. |
·
Szybki i niski odskok. |
|
Poruszanie się |
·
Dosyć czasu na dobiegnięcie do piłki.
·
Możliwość wykonywania wślizgów. |
·
Brak możliwości wykorzystania wślizgów. |
·
Konieczne są szybkie, krótkie i zdecydowane kroki. |
Zamach
|
·
Długi ruch, przygotowanie rakiety wyższe. |
·
Stosunkowo długi. |
·
Konieczność skrócenia zamachu. |
|
Percepcja, reakcja, antycypacja |
·
Wystarczająca ilość czasu na spostrzeganie, reagowanie i
antycypowanie. |
·
Ilość czasu jest ograniczona. |
·
Szybkie reakcje, trzeba mieć dobry refleks. |
|
Podstawowe zasady taktyczne |
·
Gra
wszechstronna, różnorodna. |
·
Bardziej zaznaczona tendencja do ataku. |
·
Serwis i wolej. |
Wskazówki
do przygotowania taktyki gry na różnych nawierzchniach.
|
WOLNA (ziemia) |
ŚREDNIA (dywan, cement) |
SZYBKA (trawa) |
|
·
Stosuj więcej uderzeń topspinowych grając piłki wysoko
nad siatką i głęboko. |
·
Stosuj wszystkie rodzaje rotacji ale częściej topspiny i
uderzenia pół-płaskie. |
·
Stosuj więcej uderzeń slajsowych i płaskich, grając
piłki nisko nad siatką. |
|
·
Przygotuj zawodnika psychicznie na długie wymiany piłek.
Ważne jest wykorzystanie czasu pomiędzy piłkami. |
·
Przygotuj zawodnika psychicznie na wymiany piłek o
różnej długości (czasie trwania). |
·
Przygotuj zawodnika psychicznie na bardzo krótkie
wymiany piłek. |
|
·
Naucz swojego zawodnika wykorzystywania pracy skrętnej
tułowia do uzyskania większej dynamiki uderzeń. |
·
Naucz swojego zawodnika efektywnego wykorzystywania
pracy nóg. |
·
|
|
·
Potrzebna jest cierpliwość w szukaniu okazji do
rozstrzygnięcia punktu na swoją korzyść. |
·
Potrzeba różnych strategii w stosunku do różnych rywali. |
·
Główna strategia jest bardzo prosta: chodź do siatki. |
|
·
Serwując stosuj raczej topspin lub kick i uderzenia
kątowe niż „surową” siłę. |
·
Serwując stosuj wszystkie rodzaje rotacji i dość dużą
siłę. |
·
Serwując stosuj raczej slajsy i krótkie uderzenia kątowe
niż „surową” siłę. |
|
·
Stosuj kombinacje wysokich zagrań z silnym topspinem, po
których następują zagrania półpłaskie z dojściem do
siatki. |
·
Stosuj kombinacje uderzeń o różnej rotacji i wysokości. |
·
Stosuj |
|
·
Nie
atakuj ze wszystkich krótkich piłek ale wykorzystuj
niektóre z nich, zagrywaj contre pied oraz stosuj
różnorodne zagrania w obronie. |
·
Atakuj krótkie piłki grając contre pied (za plecy
rywalowi) oraz stosuj wysokie woleje grane w biegu. |
·
Atakuj wszystkie krótkie piłki, bądź agresywny, dochodź
do siatki, dąż do szybkiego rozstrzygania punktów.
|
|
·
Stosuj strategię fizycznego zamęczenia przeciwnika,
ponieważ wolna nawierzchnia pozwala na dobiegnięcie do
największej liczby piłek. |
·
Stosuj strategię gry wszechstronnej a woleja graj
najczęściej w otwartą część kortu. |
·
Stosuj strategię opartą na zasadzie jak najmniej liczby
kontaktów piłki z podłożem. |
|
·
Ćwicz umiejętność wykonywania wślizgów przy poruszaniu
się do przodu i w kierunku bocznym. |
·
Ćwicz różne techniki biegu: zatrzymanie przed
uderzeniem, wejście w uderzenie i uderzenia w biegu.
|
·
Ćwicz przemieszczanie się do przodu a nigdy do tyłu. |
|
·
Naucz się stosować skróta jako broń ofensywną i
uderzenie kończące. |
·
Stosuj ofensywne loby (topspinowe lub płaskie).
|
·
Graj woleja po przekątnej w otwartą część kortu a także
stosuj skróty. |
|
·
Zadbaj o bardzo rzetelne przygotowanie kondycyjne
(ćwiczenia w terenie i na korcie: np. graj na treningach
mecze cztero i pięciosetowe. |
·
Zadbaj o wszelkie środki zapobiegające ewentualnym
kontuzjom (dobre buty, taśmy do toppingu, worki z żelem
chłodzącym, itp.). |
·
Ćwicz w układzie dwóch na jednego, aby opanować krótszy
zamach i poprawić refleks. Przed grą dobrze się
rozciągnij. |
Warunki
pogodowe.
|
WIATR |
SŁOŃCE |
DESZCZ |
INNE |
|
·
Wiejący zza pleców zawodnika:
-
uderzaj piłki niżej nad siatką
-
uderzaj piłki z silniejszą rotacją postępującą
-
staraj się częściej grac wolejem
-
stosuj minięcia a unikaj lobów
-
slajsy i topspiny uderzaj rozważnie i z pełną kontrolą
-
odpowiednio dostosuj podrzut przy serwisie. |
·
Jako serwujący:
-
zmień pozycję przy wykonywaniu serwisu
-
podrzucaj sobie piłkę w inne miejsce
-
wprowadź pierwszym serwisem piłkę do gry |
·
Piłka jest cięższa, zatem:
-
przygotowując się do uderzenia zrób to wcześniej i
bardziej obniż pozycję niż zwykle
-
dłużej ciągnij rakietę w kierunku, w którym chcesz
posłać piłkę
-
silniej uderzaj piłkę nadając jej większą prędkość i
rotację
|
·
Hala/korty otwarte:
-
w
hali piłka porusza się szybciej niż podczas gry na
korcie otwartym
|
|
·
Wiejący w twarz zawodnika:
-
uderzaj piłki wyżej ponad siatką
-
używaj mniej topspina
-
uderzaj piłkę mocniej
-
wcześnie wykonuj zamach
-
stosuj raczej loby topspinowe niż minięcia
-
stosuj skróty
-
odpowiednio dostosuj podrzut przy serwisie |
·
Jako odbierający:
-
jeżeli masz możliwość wyboru to returnuj jako pierwszy
„ze słonecznej strony”
|
·
Nawierzchnie trawiaste i malowane stają się śliskie,
zatem:
-
dbaj o dobra pracę nóg i utrzymanie równowagi
-
zmień rodzaj obuwia, jeżeli masz taką możliwość
|
·
Wysokość n.p.m.:
-
na
dużych wysokościach n.p.m. piłka porusza się szybciej
-
wymagana jest większa kontrola
|
|
·
Wiejący w poprzek kortu:
-
celuj bliżej linii bocznej lub środka kortu w zależności
od kierunku wiatru
-
stosuj serwis slajsowany oraz ataki z wykorzystaniem
rotacji bocznej |
·
W
trakcie wymiany piłek:
-
graj loby
-
zmień taktykę, jeżeli w trakcie gry zmieniała się
pozycja słońca
|
·
Nawierzchnie ziemne stają się miękkie i „ciężkie”,
zatem:
-
dbaj o dobrą pracę nóg
-
antycypuj
-
jeżeli to okaże się konieczne stosuj tylko proste
techniki uderzeń
|
·
Temperatura:
-
wysoka temperatura powoduje, że piłka porusza się
szybciej
-
wymagana jest większa kontrola |
|
·
Zmienny kierunek wiatru:
-
skoncentruj się i bacznie obserwuj piłkę
-
stosuj szybkie i krótkie kroki
-
utrzymuj równowagę i kontrolę
-
stosuj prostą i nieskomplikowaną technikę
-
graj tenis procentowy. |
·
W
grze podwójnej:
-
jeżeli w parze deblowej jest jeden zawodnik leworęczny
to żaden z partnerów nie musi grać pod słońce |
|
|
VIII.
TAKTYCZNA ANALIZA MECZU
1.
DEFINICJA I CELE
Analizowanie meczu to zdolność do studiowania meczu w celu
uzyskania wartościowych informacji, które pomogą zawodnikowi i
trenerowi zaplanować przyszłe treningi. Cele oceny meczu mogą
obejmować:
·
Sformułowanie nowych celów dla treningu.
·
Ocenę
strategii/taktyki.
·
Ocenę
umiejętności mentalnych.
·
Dostarczenie danych o potencjalnych przyszłych przeciwnikach.
·
Zapoznanie
się z taktyczną skutecznością zawodnika.
·
Doskonalenie gry zawodnika.
·
Budowanie
wiary w siebie u zawodnika.
Co może
pokazać analiza meczu?
·
Wynik i
ogólne kwestie: pierwsze punkty, serie punktów, ważne punkty.
·
Statystyki:
błędy (wymuszone/niewymuszone), uderzenia kończące, wszystkie
wykonane uderzenia, procent celności 1-go i 2-go serwisu, liczba
uderzeń przypadająca na punkt, itp.
·
Aspekty
czasowe: czas rozgrywania punktów, czas trwania przerw (po
wygraniu i przegraniu punktu), stosunek ogólnego czasu gry do
efektywnego czasu gry.
·
Intencje
taktyczne uderzeń: kończące, przygotowawcze, zapobiegawcze,
neutralne.
·
Zachowanie
zawodnika: pozytywna reakcja fizyczna, rozluźnienie,
przygotowanie, rytuały, reakcja na błędy sędziowskie, na
czynniki dekoncentrujące w relacji do wyniku.
·
Objętość
akcji technicznych: ilość uderzeń wykonanych w ciągu godziny.
·
Różnorodność akcji technicznych: rodzaje stosowanych uderzeń (np.
forhend, bekhend, serwis, wolej, smecz, lob, itp.)
·
Efektywność
techniki: procentowy udział asów, uderzeń kończących, itp. w
stosunku do ogółu wykonanych uderzeń.
·
Stabilność
techniki: procentowy udział uderzeń wykonanych bez błędu w
całkowitej liczbie wykonanych uderzeń. Każde uderzenie jest
odnotowane osobno.
W jaki
sposób można zarejestrować te wszystkie informacje?
·
Na kartach
obserwacyjnych, w komputerze, za pomocą luźnych notatek.
·
Na taśmie
video.
·
Ważne jest,
aby każdy trener wypracował sobie własną metodę oraz dostosował
ją do różnych sytuacji i zawodników (patrz karta obserwacji
meczowej – rozdział 15).
2.
ETAPY ANALIZY MECZU
Proces
analizy meczu powinien przebiegać w następujących fazach:
1.
Planowanie: trener podejmuje decyzje co do celów analizy.
2.
Obserwacja: bezpośrednie spostrzeganie istotnych dla
analizy cech meczu.
3.
Rejestracja: wypełnianie karty obserwacji meczowej.
4.
Analiza: studiowanie notatek i wyciąganie wniosków.
3.
PODZIAŁ UDERZEŃ ZE WZGLĘDU NA CEL TAKTYCZNY
Istnieją
różne rodzaje uderzeń taktycznych:
·
Zapobiegawcze: uderzenie, które ma zapobiec uderzeniu kończonemu
rywala.
·
Neutralne:
uderzenie, które samo w sobie nie ma celu.
·
Przygotowawcze: uderzenie, za pomocą którego zawodnik próbuje
stworzyć sobie warunki do uderzenia kończącego.
·
Kończące:
uderzenie, które ma na celu bezpośrednie zakończenie wymiany
piłek.
Wyróżniamy
pozytywne i negatywne intencje taktyczne:
·
Pozytywna
intencja taktyczna: gdy decyzja jest prawidłowa, niezależnie od
ostatecznego efektu.
·
Negatywna
intencja taktyczna: gdy decyzja jest błędna, niezależnie od
ostatecznego efektu.
4.
WNIOSKI
Rozmowy
oceniające mecze mogą być bardziej efektywne, jeżeli trener:
·
Określi,
przed rozpoczęciem meczu, co zamierza oceniać.
·
Odnotuje
konkretne uwagi dotyczące kwestii, które go interesują.
·
Próbuje
uporządkować notatki z obserwacji zanim zacznie je omawiać.
·
Przemyśli
sobie cel mającej nastąpić rozmowy z zawodnikiem.
·
Zostawi
zawodnikowi czas po meczu na przetworzenie emocji i frustracji z
nim związanych.
·
Rozmawia na
tej samej „częstotliwości” co zawodnik.
·
Dba o
interakcję z zawodnikiem.
·
Spróbuje
wyciągnąć jasne wnioski z oceny meczowej.
·
Nie wyciąga
wniosków z chwilą zakończenia meczu.
·
Stara się
wykorzystać więcej niż jeden mecz do wyciągnięcia daleko idących
wniosków.
·
Nie
powtarza się w ocenach różnych meczów tego samego zawodnika.
Jeżeli tak jest to oznacza to, że trener nie pracuje efektywnie
na treningach lub nieskutecznie komunikuje oceny pomeczowe.
IX.
TRENING TAKTYCZNY
1.
OGÓLNE CELE I ZASADY TRENINGU TAKTYCZNEGO Z ZAWODNIKAMI
TURNIEJOWYMI.
Podstawowe
cele treningu taktycznego obejmują:
·
Stymulowanie myślenia taktycznego poprzez ćwiczenia wymagające
podejmowania decyzji.
·
Rozwijanie
umiejętności maskowania zamiarów taktycznych i wyboru właściwego
momentu na zastosowanie danej taktyki.
·
Umiejętność
oceny ryzyka taktycznego.
·
Wzbogacenie
ofensywnych wariantów taktycznych o świadome naciskanie
przeciwnika (np. return-wolej).
·
Kształtowanie wysokiego poziomu tolerancji na frustrację.
·
Poznanie
skutecznych i nieskutecznych wariantów w danych sytuacjach.
·
Skłanianie
zawodników do korzystania ze swobody wyboru.
Trening
taktyczny powinien angażować wyobraźnię i intelekt zawodników.
Powinien także obejmować ćwiczenie schematów:
·
Automatyczne reakcje w danych sytuacjach. Ustalenie ograniczeń
i/lub przepisów w różnych sytuacjach (return na wyrzucający
serwis po crossie, slajs z bekhendu po crossie, jeżeli uderzenie
jest wykonywane w biegu, itp.)
·
Ćwiczenie
kombinacji dwóch uderzeń: (np. skrót i lob, krótki cross i długa
piłka w drugą stronę, serwis wyrzucający na zewnątrz i wolej w
otwartą część kortu, itp.).
Inne ważne
aspekty treningu taktycznego obejmują następujące kwestie:
·
Ćwicz z
zawodnikami warianty taktyczne: np. „jeżeli to i to się wydarzy
to robię tak i tak”.
·
Wyrobić u
zawodników nawyk stosowania odmian wariantów podstawowych w celu
utrudnienia antycypacji zamiarów taktycznych przeciwnikowi: np.
dwa serwisy na zewnątrz, po czym 1 do środka i znowu dwa na
zewnątrz.
·
Uświadomienie zawodnikom ich możliwości i ograniczeń.
·
Kłaść
nacisk na różnorodność i dokładność serwisu podczas treningu.
·
Wykorzystywać analizę zapisu video gry zawodników oraz ich
przeciwników.
·
Stosować
ćwiczenia polegające na odgrywaniu ról.
·
Stosować
różnorodne sposoby rozwiązywania sytuacji w grze.
·
Trening
taktyczny powinien być realizowany niemal wyłącznie w grze z
partnerem.
·
Konstruowanie odpowiednich ćwiczeń, typowych dla treningu
taktycznego, które dają zawodnikowi więcej niż jeden wariant do
wyboru.
·
Organizować
ćwiczenia antycypacji (np. rozgrywanie punktów z partnerem ale
bez piłki), po których następuje omówienie wydarzeń z trenerem.
·
Konstruowanie odpowiednich ćwiczeń polegających na odgrywaniu
ról w trakcie rozgrywania setów sparingowych.
·
Organizowanie setów sparingowych przeciwko różnym rywalom, gier
o zmiennych zasadach, systemach liczenia nagradzających pożądaną
taktykę.
·
Prowadzenie
analiz gier zarejestrowanych na video i wypełnionych arkuszy
obserwacji meczowych.
·
„Badanie”
przez zawodników możliwości i ograniczeń różnych przeciwników.
·
Ocenianie
przez zawodników popełnionych błędów w sposób konstruktywny i
obiektywny (co można było zrobić inaczej?).
·
Zwracanie
uwagi na umiejętność obserwacji/dostrzegania różnych szczegółów.
·
Łączenie
różnych celów taktycznych dla uderzeń (przygotowanie,
skończenie, zapobieganie) z pięcioma podstawowymi sytuacjami w
grze (serwis, return, gra z głębi kortu, atak i gra przy siatce,
przeciwnik przy siatce).
2.
WSKAZÓWKI DO ĆWICZEŃ TAKTYCZNYCH.
Duża część
zajęć treningowych powinna być poświęcona najczęściej
powtarzającym się sytuacjom meczowym tzn. serwisowi i returnowi.
Inne ważne
wskazówki:
·
Wyznaczaj
ćwiczenia wymian 4-uderzeniowych:
-
serwis i
następujące po nim agresywne uderzenie z głębi kortu (głównie z
forhendu).
-
Serwis i
pewny pierwszy wolej.
-
Return i
pewne minięcie (lub lob).
-
Ofensywny
return i pewny wolej (lub smecz).
·
Dostosuj
ćwiczenia taktyczne do rodzaju nawierzchni (na twardej:
6-uderzeniowe, na ziemi 8-uderzeniowe).
·
W
ćwiczeniach z kosza wprowadzaj wszelkie możliwe odmiany
rozgrywania piłek (co do wysokości, prędkości i rotacji) oraz
informacje zwrotne dla zawodnika o skuteczności jego uderzeń.
·
Rozgrywaj
każdy punkt tak, jakby to miał być ostatni: w pełni
skoncentrowany, rozluźniony, ofensywny, agresywny, aktywny.
Należy dążyć do uzyskania jak najwyższego poziomu gry we
wszystkich rozgrywanych wymianach.
·
Stosuj
taktykę, która daje Tobie największe szanse na sukces i która
dotychczas się sprawdzała, niezależnie od sytuacji w meczu.
·
Jak
pracowita pszczółka zbieraj punkt po punkcie, jak najwięcej.
·
Graj
agresywnie ale pewnie, staraj się zmuszać przeciwnika do
popełniania błędów zamiast dążyć do wygrania każdej piłki
spektakularnym uderzeniem.
·
Staraj się
wygrać jak największą liczbę punktów/pojedynczych piłek:
zawodnik, który w ostatecznym rozrachunku ma ich najwięcej
prawie zawsze zostaje zwycięzcą.
·
Nie pozwól
by tzw. big pointy wprowadzały zamieszanie i wywierały presję na
Twoje poczynania.
·
Nie daj się
zwieść przesądom i mitom, np. uderzenie atakujące, po którym
dochodzisz do siatki nie musi być zawsze zagrywane wzdłuż linii.
·
W
turniejach i podczas treningów wprowadzaj swoje własne
rozwiązania/warianty, nie oglądając się na uznane teorie i
stosuj je tak często jak to tylko możliwe, przynajmniej tak
długo dopóki są skuteczne.
·
W pełni
wykorzystuj przerwy pomiędzy rozgrywaniem piłek oraz podczas
zmian stron kortu.
3.
ĆWICZENIA TAKTYCZNE.
Wspomagaj
rozwój zdolności rozwiązywania problemów i podejmowania decyzji.
·
Rozgrywaj
mecze, w których zawodnik musi wygrać 3 piłki pod rząd, aby
zdobyć gema.
·
Zawodnik,
który wygrywa pierwszą piłkę w gemie obejmuje prowadzenie 30:0.
·
Gra do 11
punktów pomiędzy dwoma zawodnikami. Serwujący musi wygrać punkt
11 uderzeniami. Jeśli mu się to uda to kolejną piłkę serwuje na
stronę przewagi i musi ją wygrać w 10 uderzeniach. Jeśli przegra
punkt to serwis przechodzi na stronę rywala, który musi wygrać
piłkę zanim zostanie wykonane 11 uderzeń. Ćwiczenie kontynuuje
się aż do momentu, gdy jeden z zawodników wygra punkt jednym
uderzeniem – asem serwisowym.
·
Rozgrywaj
punkty rozpoczynając wymianę od takiego wprowadzenia piłki do
gry, które stwarza określoną (pożądaną) sytuację taktyczną.
Ćwiczenia
doskonalące grę ofensywną:
·
Zawodnicy
grają na punkty. Pole gry stanowi połowa kortu do debla a
zawodnikom nie wolno cofać się za linię końcową kortu.
·
Zawodnicy
grają na punkty. Mają za zadanie uderzać piłkę w punkcie
kulminacyjnym po odskoku.
·
Zawodnicy
grają na punkty. Zawodnik A gra serwis-wolej, zawodnik B musi
odegrać return w określone pole.
·
Zawodnicy
grają na punkty. Zawodnik A gra systemem return-wolej, w którym
wolej ma być drugim jego uderzeniem w wymianie.
·
Wymiana
piłek pomiędzy dwoma zawodnikami, którzy mają za zadanie
zagrywać każde kolejne uderzenie z coraz większą siłą, aż do
utraty kontroli, poczym zaczynają od początku.
·
Wymiana
piłek pomiędzy dwoma zawodnikami. Mogą oni posługiwać się skalą
od 1 do 10 w celu opisania siły, z jaką uderzyli piłkę.
P O W
R Ó T
|